VCA** - Algemene informatie

De nieuwe VCA

Het was een moeilijke bevalling maar de nieuwe VCA, de vijfde versie inmiddels al, (versie 2008/05) is eindelijk een feit. De nieuwe VCA versie is ontstaan na een intensieve dialoog tussen de verschillende betrokkenen. Niet alle wensen en commentaren zijn hierbij gehonoreerd, maar het uiteindelijke resultaat ligt er nu. Bij de VCA 2008/05 gaat het, in tegenstelling tot vorige updates, niet enkel om inhoudelijke aanpassingen. Ook op het procedurele vlak wijzigt er heel wat.

Eén positieve uitkomst is het behoud van een uniform systeem dat bovendien recht doet aan de verschillende werksituaties waarin het systeem gebruikt wordt. Naast de bestaande VCA* en VCA** geeft het nieuw ingevoerde certificatieniveau VCA petrochemie een extra mogelijkheid om de juiste eisen voor de juiste situatie te stellen.

Voor alle certificatieniveaus is het ongevallenfrekwentiecijfer (IF cijfer) niet langer een
uitsluitingscriterium, maar wordt het vanaf nu gebruikt als indicator voor verbetering. De
rapportageverplichting blijft wel bestaan. Daarnaast worden ook andere indicatoren ingevoerd (inspecties, observaties, onveilige handelingen en situaties).

Voor zelfstandigen die als onderaannemer werken, is in een aangepaste procedure voorzien. Er is natuurlijk ook inhoudelijk flink geschaafd aan de vragen en minimumeisen. Meest in het oog springend is de invoering van een verplichte “last minute risk analysis” (LMRA) voor alle VCAbedrijven. De LMRA (of stopmoment of start werk analyse) is een praktisch beheersinstrument om ervoor te zorgen dat werknemers inzicht hebben in de risico’s en preventiemaatregelen op hun eigen werkplek. De LMRA is een korte risico-analyse, die zich tussen de oren afspeelt.

D.m.v. een korte screening van alle veiligheidsaspecten op de werkplek – in de "laatste minuut" vóór aanvang of hervatting van het werk – dient een werknemer zelf te bepalen of alles gekend en onder controle is en het werk veilig kan aanvangen en wordt het veiligheidsbewustzijn versterkt. De LMRA vraag is een integrale mustvraag die overigens niet hoeft te leiden tot bijkomende administratieve lasten. Een LMRA vereist géén papier en dit onderdeel hoeft alleen bij de locatiebezoeken geverifiëerd te worden.

Voor VCA* bedrijven is de verplichting van een beleidsverklaring en van het houden van VGM overleg (toolboxmeetings) komen te vervallen. Ook de verplichtingen ten aanzien van noodplan en milieupreventie zijn verminderd.

De rapportage van de audit bevindingen is transparanter voor de aannemer. Naast de standaardgegevens wordt van de auditor gevraagd om van een aantal aangeduide minimumeisen een beoordeling en onderbouwing van de bevindingen te geven. Vervolgens moet de auditor ook per vraag en per hoofdstuk nagaan of wel is voldaan aan de basisdoelstelling van die vraag of dat hoofdstuk. Hiervoor moet hij altijd een inhoudelijke onderbouwing geven De huidige onderbouwing van alle minimumeisen komt daarmee te vervallen.

Zoals gezegd is de VCA petrochemie een nieuwe variant. Deze versie wordt gekenmerkt door de volgende punten:

• Ketenaanpak, d.w.z. dezelfde VCA eisen gelden voor aannemers én onderaannemers en specifiek het borgen van de VCA-eisen op de werkvloer bij onderaanneming;
• Gestructureerde beoordeling en selectie van onderaanneming;
• Uitsluitend gebruik maken van een VCU gecertificeerd uitzendbureau;
• Een VGM gedragsprogramma.
  

Vergelijking VCA* - VCA** - VCA petrochemie

VCA (Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers) is een certificatieproces waarbij een certificatie-instelling op basis van een doorlichting van het bedrijf en zijn werklocaties nagaat of de aanvrager voldoet aan de beoordelingscriteria voor certificatie van VCA. Binnen VCA worden nu drie certificatieniveaus onderscheiden.

VCA*

Gericht op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, zonder inschakeling van onderaannemers.

VCA**

Gericht op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, alsmede op de VGM-structuur (o.a. VGM-beleid, VGM-organisatie en verbetermanagement).

VCA petrochemie

Gericht op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer, op de VGM-structuur (o.a. VGMbeleid, VGM-organisatie en verbetermanagement), alsmede op specifieke aanvullende eisen voor de petrochemie.

Het criterium voor certificatie is op basis van het certificatieniveau verschillend. Zoals voorheen bevat de checklist van VCA wederom “mustvragen” (*/**/petrochemie) en “aanvullende vragen”. Een vraag wordt enkel positief beoordeeld, indien aan alle minimumeisen en de doelstelling, behorende bij die vraag, is voldaan.

VCA* bevat enkelt nog mustvragen. VCA** en VCA petrochemie bevatten eisen verdeeld over mustvragen en aanvullende vragen. De vragen zijn identiek, alleen zijn er een groter aantal van die vragen verplicht voor VCA petrochemie. VCA** telt dan weer meer aanvullende vragen. Zowel voor VCA** als voor VCA petrochemie moet minimaal voldaan zijn aan de helft van die aanvullende vragen.

Inhoudelijk is er dus een sterke overlap van vragen van VCA*, VCA** naar VCA petrochemie. Daarmee kunnen alle VCA** bedrijven de ontwikkelingen in de petrochemie volgen, maar zonder een verplichting tot het petrochemie certificaat. Het onderstaande tabel maakt en ander duidelijk.

 1) 10 aanvullende vragen van de VCA** zijn mustvragen voor de VCA petrochemie

Waar VCA* primair bedoeld is voor onderaannemers en VCA** voor hoofdaannemers heeft ook VCA petrochemie een specifieke doelgroep. VCA petrochemie is bedoeld voor bedrijven of organisatorische onderdelen daarvan die werkzaamheden verrichten aan (petro-) chemische installaties.

Het is dus absoluut niet zo dat elke hoofdaannemer werkzaam in de (petro-) chemie het VCA petrochemie certificaat moet hebben. Het gaat vooral om die bedrijven die én met onderaanneming werken én grotere complexe projecten onder handen nemen aan de (petro-) chemische installaties.

Voor opdrachtgevers die aan hun aannemers het VCA petrochemie certificaat willen gaan vragen zal een specifieke richtlijn opgesteld worden met randvoorwaarden voor het opleggen van het certificaat en voldoende tijd voor de aannemers om een aantal nieuwe elementen van de VCA petrochemie te ontwikkelen en te introduceren (vermoedelijk tot 1 januari 2010).

Wanneer welk VCA certificaat van toepassing is in de petrochemie en overige sectoren wordt duidelijk gemaakt in onderstaand schema:

Werkzaamheden in de Petrochemie
Directe Opdrachtnemer	·          Monodisciplinair ·          Routinematig ·          Weinig complex ·          Beperkt van omvang	·          Multidisciplinair ·          Niet enkel routinematig ·          Redelijk complex ·          Omvang redelijk		·          Multidisciplinair ·          Niet routinematig ·          Complex ·          Omvang groot
Geen inschakeling onderaannemers	VCA*	VCA**		Nvt
Met inschakeling van onderaannemers	VCA**	VCA**		VCA-Petrochemie
Hoofdcontractor	Nvt	VCA-Petrochemie		VCA-Petrochemie
Werkzaamheden overige branches
Directe Opdrachtnemer	·          Monodisciplinair ·          Weinig tot redelijk complex ·          Beperkt tot redelijke omvang		·          Multidisciplinair ·          Redelijk complex tot complex ·          Omvang redelijk tot groot
	VCA*		VCA**

Opmerking:
Zowel voor VCA** als voor VCA petrochemie moet de aannemer “projecten” omschreven hebben en ook projecten verwezenlijken.